Milyonlarca sigortalının merakla takip ettiği emeklilik düzenlemeleri yeniden gündemin ilk sıralarında yer aldı. EYT'nin ardından kapsam dışında kalan çalışanlar için kademeli emeklilik beklentisi sürerken, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir değişiklik yapılacağına ilişkin iddialar da kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Emeklilik yaşının düşürülüp düşürülmeyeceği, prim gün sayısında yeni bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı ve erken emekliliğe ilişkin çalışmaların son durumu vatandaşlar tarafından araştırılıyor. Peki, 2026 yılında kademeli emeklilik düzenlemesi hayata geçecek mi?
Kademeli emeklilik konusunda kamuoyunda çeşitli beklentiler bulunsa da şu an için yürürlüğe girmiş resmi bir düzenleme bulunmuyor. Hükümet ve ilgili bakanlıklar tarafından zaman zaman emeklilik sistemiyle ilgili açıklamalar yapılsa da kademeli emekliliğe ilişkin resmi bir yasa teklifi veya kesinleşmiş çalışma açıklanmadı. Bu nedenle mevcut emeklilik şartları uygulanmaya devam ediyor.
Çalışanların merak ettiği bir diğer konu da erken emeklilik imkanları oluyor. Mevcut sistemde bazı özel durumlar kapsamında erken emeklilik hakkı bulunabiliyor. Engelli çalışanlar, malulen emeklilik şartlarını taşıyanlar, ağır işlerde çalışan bazı meslek grupları ve kadın çalışanlar için belirli şartlarda farklı emeklilik uygulamaları bulunuyor. Ancak tüm çalışanları kapsayan yeni bir erken emeklilik düzenlemesi henüz açıklanmadı.
EYT SONRASI GÖZLER YENİ DÜZENLEMELERDE
EYT'nin yürürlüğe girmesiyle milyonlarca kişi emeklilik hakkı elde etti. Ancak EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar için yeni bir düzenleme yapılması yönündeki talepler gündemdeki yerini koruyor. Özellikle 1999 sonrası sigortalı olan vatandaşlar, emeklilik yaşında ve prim şartlarında yeni bir düzenleme beklentisini dile getiriyor.
Emeklilik sistemiyle ilgili olası değişiklikler zaman zaman kamuoyunda tartışılıyor. Ancak mevcut durumda emeklilik şartlarında değişiklik yapan yeni bir yasal düzenleme bulunmuyor.
Olası bir düzenleme hayata geçirilmesi halinde yaş şartı, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı gibi kriterlerin yeniden değerlendirilmesi beklenebilir. Ancak bunun için öncelikle yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
MİLYONLARCA ÇALIŞAN GELİŞMELERİ TAKİP EDİYOR
Kademeli emeklilik ve erken emeklilik konusu, çalışma hayatındaki milyonlarca vatandaşın gündeminde yer almaya devam ediyor. Resmi bir düzenleme bulunmasa da çalışanlar, emeklilik sistemine ilişkin yapılabilecek yeni düzenlemeleri yakından takip ediyor. Önümüzdeki dönemde hükümet ve ilgili kurumlar tarafından yapılacak açıklamalar, emeklilik bekleyen vatandaşlar tarafından dikkatle izlenmeye devam edecek.
Kademeli emeklilik, emeklilik şartlarının belirli bir tarih aralığında sigortalı olan kişiler için aşamalı olarak uygulanmasını ifade ediyor. Bu sistemde sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim gün şartları kademeli şekilde belirleniyor.
Özellikle EYT düzenlemesinin ardından sigorta başlangıcı birkaç gün veya birkaç yıl ile düzenleme kapsamı dışında kalan çalışanlar, kademeli emeklilik talebini sık sık gündeme getiriyor.
3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlarda yaş şartı kaldırılmıştır. Ancak prim günü ve sigortalılık süresi şartlarını henüz tamamlamayan çalışanlar emeklilik aylığı almaya hak kazanamaz.
Emeklilik yaşını geriye çekmek; kadınlar için doğum borçlanması, erkekler için askerlik borçlanması veya yıpranma payı gibi yasal haklarla mümkündür. Bu yöntemlerle prim gün sayınızı artırabilir ve sigorta başlangıç tarihinizi öne çekerek daha erken emekli olabilirsiniz. 8 Eylül 1999 öncesi girişi olanlar için yaş şartı olmaksızın 5000-5975 prim günü ve kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresidir. Bu tarihten sonra sigortalı olanlar ise kademeli olarak uygulanır. Ayrıca bireysel emeklilik sisteminde en az 10 yıl kalıp 56 yaşını dolduranlar BES kapsamında ek emeklilik geliri hakkı elde edebilir.
Erken Emekli Olabilmenin Şartları Nelerdir?
EYT erken emeklilik şartları hakkında açıklama yapmadan önce ‘4A,4B, 4C Nedir?’ sorusu için kısa bir bilgilendirme yapalım. Türkiye’de özel bir şirkette düzenli olarak bir işverenle çalışan grubu 4A sigortalıdır. Kendi iş yerini açıp işletenler 4B (Bağ-Kur) sigorta grubuna aittir. Devlet bünyesinde devlet memuru veya muhtarlık gibi kadrolu çalışanlar ise 4C (Emekli Sandığı) grubunda yer alır.
SGK erken emeklilik şartları 4A, 4B ve 4C sigortalılara göre yapılan güncelleme kapsamında şu şekilde sıralanabilir;
Sigorta girişi, 8 Eylül 1999 tarihinde veya bu tarihten önce olmalı
Kadınlarda 20 yıl sigortalılık süresi
Erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi erken emeklilik şartları
Kadınlarda Erken Emeklilik Şartları Nelerdir?
Kadınlarda erken emeklilik şartları ile erkeklerde emeklilik şartları birtakım farklılıklar taşıyor. Kadınlar sigortadan sonra yapmış oldukları doğumları borçlanırlar ve her çocuk için en fazla 2 yıl olmak üzere 3 çocuktan en fazla 6 yıl (2160 gün) kazanır. Bu hak yalnızca 4A değil, 4B Bağ-Kur ve 4C kapsamındaki sigortalılar için de geçerlidir.
Erkek sigortalılar ise akserlik sürelerini borçlanabilir. Askerlik hizmeti sigorta başlangıcından önce yapılmışsa, borçlanma sigorta girişi tarihini geri çekebilir ve emeklilik yaşına öne alabilir. Sigorta girişinden sonraki askerlik borçalanmaları ise yalnızca prim günü kazandırır.
