 Alzheimer Hastalığı
Dünya nüfusu giderek yaşlanıyor. Ortalama yaşam süresi, Türkiye dâhil, pek çok ülkede 70 yaşını geçmiş
durumda.
Yaşın ilerlemesi ile birlikte kronik hastalıkların çeşidi ve sıklığı artıyor. Hem kişi hem toplum hem de devlet bunlarla mücadele etmek zorunda.
Demans ya da diğer adıyla bunama, bunlardan önemli bir tanesi... Demans, özellikle yaşlı insanların son dönem hayatını önemli ölçüde etkileyen ve hastanın günlük faaliyetlerini yerine getirmesini ciddi bir soruna dönüştüren bir beyin hastalığı. Yaşlı insanlar arasında en yaygın demans türü, Alzheimer hastalığı. Alzheimer hastalığı, adını aldığı Alman doktor Alois Alzheimer tarafından 1906'da tanımlanmıştır. Aradan geçen yüz yıl, hastalığın tanısı ve tedavisi hakkında bazı ilerlemeler getirmiş olsa da, yapılabilecekler hâlâ sınırlıdır ve tam bir çözüm henüz yoktur. 65 yaş üzeri insanların % 5'inde, 80 yaş üzerindekilerin % 20'si ve 90 yaş üzerinde olanların ise % 30'unda Alzheimer hastalığı bulunmaktadır. Alzheimer hastalığı ilerleyici bir hastalıktır. Başlangıçta beynin hafıza, düşünce ve lisan yeteneği ile ilgili bölümlerini etkiler. Hafıza kaybı, günlük işleri yapmada zorlanma ve davranış değişiklikleri gibi yakınmalarla ortaya çıkar. Bazı insanlar, bu tür bulguları normal yaşlanmanın bir sonucu olarak kabul ederler; bazıları da hastalık bulgusu diye düşünüp tıbbi yardım ararlar. Bu tür bulguların depresyon gibi diğer hastalıklara bağlı olup olmadığını değerlendirebilmek için uzman doktor görüşü önemlidir. Memorial Hastanesi Nöroloji Bölümü uzmanlarından Dr. Abdullah Özkardeş, Alzheimer hastalığı ve yaşla ilgili hafıza kayıpları arasındaki farkları şu şekilde özetlemektedir: Alzheimer hastalığındaki hafıza problemleri; Yaşla ilgili hafıza problemleri; Tüm deneyimleri unutma; Deneyimin bir bölümünü unutma; Daha sonra hatırlama çok nadir; Daha sonra sıklıkla hatırlama; Yazılı ve sözlü direktiflere uymada zorlanma; Yazılı ve sözlü direktiflere genellikle uyma; Alınan notları giderek kullanamama; Genellikle notlarını kullanabilme; Giderek kendi bakımını yapamama; Genellikle kendi bakımını yapabilme. Hastalığın tedavisi: Hastalık semptomları, beyin hücreleri öldükçe ve hücreler arasındaki ilişkiler kayboldukça kötüleşmektedir. Alzheimer hastalığının kesin bir tedavisi yoktur. Fakat ilaç ve ilaç harici tedaviler, düşünce ve davranış ile ilgili yakınmaların azaltılmasına yardımcı olabilirler. Halen kullanılan ilaçlar bu ilerleyici hücre kaybını etkilemese de, bulguları azaltabilir veya hastalığı yavaşlatarak, evde bakım ihtiyacını da geciktirebilirler. Hastalığın başlangıç bulguları: 1. Hafıza kaybı: Yeni öğrenilen bilgilerin unutulması Alzheimer hastalığının sık görülen erken bulgularındandır. Kişi daha sık unutmaya başlar ve daha sonra da hatırlayamaz. 2. Bilinen işleri yapmada güçlük: Günlük işlerini yapma ve planlamada zorlanırlar. Yemek hazırlama, oyun oynama gibi faaliyetlerde etap ve aşamaları karıştırırlar. 3. Konuşma ile ilgili problemler: Alzheimer hastaları, basit kelimeleri unutabilir ve uygun olmayan kelimelerle değiştirebilirler. Bunlar da konuştuklarının ve yazdıklarının anlaşılmasını zorlaştırabilir. Örneğin diş fırçası kelimesini bulamaz yerine “ağzım için olan şey” diyebilir. 4. Zamana ve yere yönelik oryantasyonda bozulma: Alzheimer hastaları kendi çevrelerinde, semtlerinde kaybolmaya başlarlar. Nerede olduğunu, oraya nasıl geldiğini ve eve nasıl geri döneceğini unuturlar. 5. Karar verme yeteneğinde güçlük ve azalma: Alzheimer hastaları uygun olmayan tarzda giyinebilirler. Sıcak bir günde birkaç kat veya soğukta ince giyinme gibi. Karar verme yetenekleri zayıflamıştır. 6. Düşünceyle ilgili problemler: Alzheimerliler karışık mental görevleri gerçekleştirmede zorlanabilirler. Rakamların nasıl ve niçin kullanılacağını unuturlar. 7. Eşyaları yanlış yerleştirme: Alzheimer hastaları eşyaları alışılmadık yerlere koyabilirler. Ütüyü buzdolabına veya kol saatini şeker kutusuna gibi... 8. Davranış ve mizaç değişiklikleri: Alzheimerli hastalar hızlı mizaç oynamaları gösterebilirler. Belirgin bir neden yok iken, sakin bir halde kızgınlaşabilir veya ağlayabilirler. 9. Kişilik değişiklikleri: Demans hastalarının kişilikleri, dramatik olarak değişebilir. Aşırı derecede korkulu, şüpheci veya aile üyelerine bağımlı olabilir. 10. İnisiyatif kaybı: Alzheimer hastaları çok pasif olabilirler, saatlerce televizyonun karşısında oturabilirler, olağandan daha fazla uyuyabilirler, günlük işlerini yapmak istemezler. Doç. Dr. Cumhur Kılınç / Cumartesi
|
